Installaties: dit zijn de 7 trends in de zorg

Een van de focusmarkten van Galjema is zorg in brede zin. Dit betreft met name projecten in verpleeghuizen, woonzorgcentra en activiteitencentra en in mindere mate in ziekenhuizen. Opdrachtgevers in deze markt staan voor uitdagende trends en ontwikkelingen. Zo heeft de zorg al jaren te maken met toenemende kosten en een tekort aan personeel. Tijdens de huidige coronacrisis is dit weer eens expliciet naar voren gekomen.

Trend 1: Een flexibel gebouw

Besturen van zorginstellingen staan voor de opgave om gebouwen toekomstbestendig te maken. Op basis van maatschappelijke ontwikkelingen vinden er binnen zorggebouwen regelmatig wijzigingen plaats. Dit betreft enerzijds groei en krimp van afdelingen en functies. Anderzijds moeten gebouwen aangepast worden naar aanleiding van nieuw ontwikkelde concepten en technische voorzieningen. Om de consequenties hiervan zoveel mogelijk te beperken, dienen gebouwen en de installaties in gebouwen hierop “eenvoudig” aangepast te kunnen worden. Bouwkundig betekent dit een inrichtingsconcept, waarbij wanden eenvoudig verplaatsbaar zijn. Installatietechnisch dient met name te worden gedacht aan een robuuste infrastructuur voor alle aanwezige werktuigkundige en elektrotechnische installaties, waarbij aansluitingen “stekkerbaar” te maken dan wel te verplaatsen zijn.

Trend 2: Een duurzaam en circulair gebouw

Bij de ontwikkeling van plannen voor zowel nieuwbouw als renovatie van een zorggebouw zijn energiebesparing, duurzaamheid en circulariteit standaard ontwerpaspecten. Hier worden hoge eisen aan gesteld.

Voor een energiezuinig integraal concept ten behoeve van een gebouw, met de daarin opgenomen installaties en voorzieningen, wordt gedacht vanuit de Trias Energetica. Hierbij wordt in eerste instantie het energieverbruik zoveel mogelijk beperkt, door uit te gaan van een energetisch slim integraal ontwerp. In tweede instantie wordt ten behoeve van de energie, die nodig is voor de exploitatie, uitgegaan van maximaal gebruik van energie uit onuitputtelijke bronnen, zoals wind-, water-, en zonne-energie. Tot slot wordt voor de resterende energie, die nodig is voor de exploitatie, uitgegaan van zo efficiënt mogelijk gebruik van fossiele brandstoffen.

Bij een circulair gebouwconcept wordt vanaf de eerste ontwerpfase nagedacht over hergebruik en het gebruik van zoveel mogelijk remontabel en recyclebaar materiaal. Ook het leasen van installaties van leveranciers komt hierbij steeds vaker voor als mogelijke oplossing. De leverancier is hierbij verantwoordelijk voor het leveren, onderhouden, circulair vervangen en uiteindelijk afvoeren (voor hergebruik) van de installatie aan het einde van de levensduur van het gebouw.

Trend 3: Nieuwe regelgeving

Zorggebouwen moeten veilig en gezond zijn. De complexiteit van de regelgeving voor deze gebouwen neemt toe, verandert of wordt aangescherpt. Het is te verwachten dat de uitbraak van Covid-19 gevolgen zal hebben voor de inrichting van zorggebouwen. Denk hierbij aan de afmetingen van gangen en liften en mogelijk eenrichtingsverkeer in deze verkeersruimten. Daarnaast zullen er ook aanvullende eisen gaan komen op het gebied van ventilatie en de drukhuishouding tussen ruimten. Eisen ten aanzien van ventilatie vanuit duurzaamheid en Covid-19 staan hier haaks op elkaar. Hier ligt dus nog wel een uitdaging.

Trend 4: Digitale (werk)omgeving

Veel instellingen moeten beter hun best doen om de zorg voor aankomende arbeidskrachten aantrekkelijk te maken en ze binnen de muren van de zorg te houden. Dit betekent dat de faciliteiten gericht moeten zijn op een prettige werkomgeving.

De positieve waardering van de patiënten en cliënten is daarbij ook van belang. Deze waardering weerspiegelt zich in de tevredenheid van het personeel. Hierbij zijn, voor zowel personeel als patiënten en cliënten, met name ICT-voorzieningen met de bijbehorende applicaties van belang. Hetzelfde geldt voor de aanwezige klimaatinstallaties met de bijbehorende individuele bedieningsmogelijkheden voor persoonlijk comfortverbetering.

Om de primaire processen in zorggebouwen te optimaliseren, is een verdere digitalisering noodzakelijk van de toegang tot de digitale patiëntengegevens, de administratieve handelingen van het personeel en de voorzieningen voor de individuele zorg en welzijn van de patiënten en cliënten. Het digitale netwerk wordt daarnaast ook gebruikt voor de locatiebepaling van medische apparatuur. Tijdrovend zoeken, zeker in geval van een calamiteit, wordt hierdoor ingeperkt.

Hiervoor is enerzijds een robuuste ICT-infrastructuur noodzakelijk, die ook voor het gebruik van mobiele apparatuur streng beveiligd moet zijn. Een bijkomend voordeel van een verdere digitalisering van het communicatieproces van de zorg is dat hierdoor de geluidsoverlast door meldingen en alarmen in een verpleegpost enorm afneemt. Ook de responstijd van verpleegkundigen zal hierdoor korter zijn. Ook bij de bediening van installaties op ruimteniveau wordt bij state-of-the-art installatieconcepten vaker gebruikgemaakt van het ICT-netwerk voor de bediening van verlichting, zonwering, ventilatie en ruimteconditie. Deze bediening kan zelfs worden gekoppeld aan de beschikbare gegevens uit een dienstrooster of aan aanwezigheid en persoonlijke voorkeuren, ook die van de patiënt/cliënt. Hierbij is tevens draadloze bediening mogelijk via een smartphone en/of tablet.

Trend 5: Beheersing exploitatiekosten

Binnen zorgprojecten is er steeds meer aandacht voor de beheersing van exploitatiekosten. Onderhouds- en energiekosten moeten al vanaf de eerste ontwerpfase worden meegenomen in de afwegingen. In de voorlopig ontwerpfase, of soms zelfs al in een eerdere onderzoeksfase van een project, worden hiertoe systeemconcepten bekeken en beoordeeld op basis van levensduurkosten (LCC). Galjema maakt hiervoor gebruik van de applicatie LCC-Vision.

Naar de mening van Galjema is het van belang om in de eerste jaren na oplevering de prestaties en het gedrag van installaties te bewaken. Door in de contractdocumenten op te nemen dat de installateurs periodiek rapportages van gedrag, energieverbruik en prestaties moeten verstrekken, kan een en ander eenvoudig worden beoordeeld. Uiteraard in relatie tot de ontwerpuitgangspunten. Verwachtingen aan de voorkant worden hiermee gemanaged.

Om de onderhoudskosten van installaties te beperken zijn wij van mening dat niet moet worden onderhouden op basis van vooraf afgesproken prestaties, maar op basis van ‘predictive maintenance’.

Hierbij worden met de beschikbare data vanuit een geïntegreerd installatiebeheersysteem prestatie-indicatoren bewaakt en geanalyseerd op het gebied van: energiegebruik, comfort, technische prestaties, storingen, alarmen en condities (zowel technisch als onderhoudstechnisch). Bij afwijkingen ten opzichte van verwachtingen worden automatisch of op basis van meldingen naar het gecontracteerde servicebedrijf geacteerd. Dit zorgt er enerzijds voor dat er niet eerder onderhoud wordt gepleegd dan op basis van afwijkingen in prestaties noodzakelijk is. Anderzijds wordt verhoogd energiegebruik gemeld, waarbij de oorzaken hiervan automatisch inzichtelijk worden gemaakt, dan wel op basis van de melding nader onderzocht kunnen/dienen te worden.

Trend 6: Healing environment

De healing environment-principes zijn gebaseerd op stressreductie bij patiënt/cliënt en medewerker. Een healing environment voor wonen en zorg wordt gecreëerd door bewust te bouwen voor het welbevinden van de specifieke gebruikers: bewoners én medewerkers. Hierbij moet naast de basisvoorzieningen voor een gezond en beïnvloedbaar binnenklimaat (ventilatie en ruimtetemperaturen) ook gedacht worden aan ruimten waar aandacht is geschonken aan kleurgebruik, uitzicht op een natuurlijke omgeving, (adaptieve) verlichting en het voorkomen van hinderlijke geluidsbronnen en voorzieningen. Hiervoor dient zoveel mogelijk rekening te worden gehouden met de autonomie van de cliënt/patiënt in meest brede zin, zoals bij de aanleg van domotica.

Bij adaptieve verlichting stem je de verlichtingssterkte en de kleur van de verlichting optimaal af op de persoonlijke wens of zorgsituatie van een patiënt of cliënt. In de eenvoudigste variant van adaptieve verlichting wordt de kleur van de verlichting in de nacht aangepast naar rood. Op basis van LED-verlichting met RGB-technologie is een en ander eenvoudig realiseerbaar. Deze oplossing wordt met name toegepast in woonzorgvoorzieningen voor mensen met een verstandelijke beperking. Door toepassing van verlichting in de nachtsituatie met een rode lichtkleur zijn de patiënten/cliënten overdag een stuk rustiger.

Bij recente zorgprojecten waarbij Galjema betrokken is (geweest) worden de principes van healing environment vaker toegepast.

Trend 7: Persoonlijke veiligheid

Persoonlijke veiligheid in de zorg is van groot belang. Op verschillende fronten moet hier rekening mee worden gehouden. Het betreft niet alleen de veiligheid van de patiënten en cliënten, maar ook die van de zorgmedewerkers.

Met slimme technologieën kan men deze veiligheid beter garanderen. Neem bijvoorbeeld de persoonlijke veiligheid van specifieke categorieën patiënten op basis van locatiebepaling. Voor medewerkers geldt dat zij in noodgevallen via hun persoonlijke zorgtelefoon graag direct weten waar een collega zich bevindt, om met zo min mogelijk tijdverlies te kunnen handelen. Voor medewerkers geldt daarnaast dat zij, bij een calamiteit, via hun zorgtelefoon een noodsituatie kunnen melden.

Daarnaast kunnen niet- of beperkt-zelfredzame ouderen door gebruik van technologische hulpmiddelen langer op een veilige manier op zichzelf blijven wonen. Door de mogelijkheid om te kunnen alarmeren, eventueel in combinatie met locatiebepaling, kunnen zorgmedewerkers snel reageren en hulp bieden.

Hoe kan Galjema helpen?

Galjema verzorgt

advieswerkzaamheden in alle fasen van het ontwerp, de aanbesteding, uitvoeringsbegeleiding, oplevering en nazorg voor nieuwbouw en renovatie van zorgprojecten.

Galjema levert

tevens adviesdiensten op het gebied van bouwfysica, akoestiek en bouwkundige brandveiligheid. Galjema werkt hiervoor samen met bouwadviesbureau ZRi uit Den Haag.

Galjema helpt

door haalbaarheidsstudies uit te voeren en vervolgens op basis van de uitkomsten van deze studies voorstellen te doen voor de toepassing van state-of-the-art installaties.

Galjema besteedt

besteedt veel aandacht aan de interactie met de opdrachtgever en gebruikersgroepen. Er wordt veel waarde gehecht aan de integrale samenwerking met opdrachtgever, gebruiker(s) en het ontwerpteam. Met name bij projecten voor zorginstellingen organiseren wij in de ontwerpfase regelmatig themasessies om met behulp van terugkoppeling van de gebruikers een beter beeld te krijgen van de behoeften vanuit het primaire proces. Na de afronding van een ontwerpfase wordt het ontwerp vervolgens functioneel toegelicht, veelal aan de hand van documentatie van voorgestelde oplossingen en apparatuur.

Galjema is

altijd up-to-date met de laatste ontwikkelingen en regelgeving. Het volgen van cursussen en opleidingen door onze medewerkers wordt hierin nadrukkelijk gestimuleerd. Galjema heeft eigen medewerkers met de volgende specialismen:

BMI en OAI; NEN2767; Domotica; BIM; BENG; BREEAM.

Op de volgende pagina


De kracht van integrale samenwerking met cepezed

Nog vragen?


Neem vrijblijvend contact met ons op.